Leren van boeren die werken aan koolstofvastlegging
Een gezonde bodem vormt de basis voor een veerkrachtige en toekomstbestendige landbouw. Binnen het project Slim Landgebruik onderzoeken het Louis Bolk Institute, Wageningen University & Research en CLM Research and Advice sinds 2018 hoe maatregelen gericht op organische stofopbouw bijdragen aan koolstofvastlegging in de bodem.
Onderzoekers Lilian Raeijmaeckers (Louis Bolk Instituut) en Darleen van Dam (Wageningen University & Research) delen de belangrijkste inzichten uit de praktijknetwerken.
De kracht van dit project ligt in de praktijk. In totaal werken 47 melkveehouders en 62 akkerbouwers, verdeeld over acht netwerken in Nederland, met uiteenlopende bodemmaatregelen. Hun ervaringen leveren waardevolle inzichten op voor collega-boeren én docenten in het landbouwonderwijs.
Wat zien we in de praktijk?
- Melkveehouders kiezen vooral voor maatregelen die aansluiten bij hun bedrijfsvoering, zoals ouder grasland, meer blijvend grasland en wisselteelt met grasklaver. Ook passen melkveehouders vaak groenbemesters en extra compost toe op hun bouwland.
- Akkerbouwers richten zich vaker op gewasrotatie, groenbemesters en het benutten van gewasresten.
- Combinaties van maatregelen, zoals groenbemesters met niet-kerende grondbewerking, versterken elkaar en verbeteren bodemstructuur en -leven.
Wat levert het op?
Boeren ervaren duidelijke voordelen:
- hogere organische stof en betere nutriëntenbenutting
- verbeterde bodemstructuur en draagkracht
- grotere weerbaarheid tegen droogte
- efficiënter gebruik van arbeid(kosten)
Tegelijkertijd spelen praktische en beleidsmatige uitdagingen een rol, zoals regelgeving, bemestingsruimte en onzekerheden rondom het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB)
Belangrijk inzicht: boeren beoordelen maatregelen primair op bedrijfslogica. Pas wanneer opbrengst, kwaliteit, kosten en risico’s in balans zijn, wordt toepassing aantrekkelijk.
Het project loopt tot eind 2026 en richt zich de komende jaren nadrukkelijk op opschaling: hoe stimuleren we meer boeren om met koolstofvastlegging aan de slag te gaan?
Kennisdeling met praktijk, onderwijs en bedrijfsleven is daarbij essentieel.